Strona główna serwisu biblioteki - www.cbr.edu.pl

Rolniczy Magazyn Elektroniczny

             Centralna Biblioteka Rolnicza

Listopad 2009   Nr 34   ISSN 1734-3070


strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


  Użyteczne Informacje

Ochrona pomidorów polowych przed szkodnikami
 

   Pomidory są uprawiane pod osłonami i na plantacjach polowych. Lokalizacja upraw oraz różnice w agrotechnice zasadniczo wpływają na skład gatunkowy i liczebność szkodników. Rośliny pomidora mogą być uszkadzane przez mszyce, wciornastki, miniarki, mączlika szklarniowego, przędziorki, a także rolnice, drutowce, pędraki i stonkę ziemniaczaną. W uprawie polowej szkodniki występują zazwyczaj liczniej niż pod osłonami.

W utrzymaniu plantacji wolnej od szkodników duże znaczenie mają działania profilaktyczne. Po ostatnim zbiorze owoców resztki pożniwne należy głęboko zaorać lub usunąć i zniszczyć. Likwiduje się wówczas utrzymujące się na łętach szkodniki: mszyce, wciornastki, przędziorki, gąsienice i poczwarki motyli. Przedzimowa głęboka orka często znacznie ogranicza liczebność rolnic, poczwarek piętnówek, błyszczki jarzynówki oraz innych szkodników zimujących w glebie. Ważną rolę odgrywa lokalizacja plantacji. Nie należy zakładać uprawy w pobliżu obiektów, w których produkowane są warzywa lub rośliny ozdobne, ponieważ w okresie wiosennym część szkodników spod osłon przemieszcza się na pobliskie pola w poszukiwaniu roślin żywicielskich. Nie jest także wskazane bliskie sąsiedztwo sadów, z których często mogą przenosić się przędziorki lub mszyce. Odległość plantacji pomidorów od upraw w tunelach lub szklarniach powinna wynosić co najmniej 100 m. Rozsada musi być wolna od szkodników. Przed sadzeniem wskazana jest dokładna kontrola roślin. Ważną czynnością jest niszczenie chwastów na plantacji i w jej najbliższym sąsiedztwie przez cały okres wegetacyjny, gdyż zdecydowana ich większość jest roślinami żywicielskimi dla wielu szkodliwych gatunków, m.in. mszyc, wciornastków, mączlika, przędziorków, a przede wszystkim szkodników glebowych, w tym rolnic. Szczególnie "przyciągającymi" chwastami są: komosa biała, gorczyca polna, żółtlica pospolita, tobołki polne, mniszek lekarski, rdesty i trawy, w tym prosowate.

Najwcześniejsze zagrożenie dla plantacji pomidora stanowią skoczogonki (drobne, skaczące owady do 1,5 mm) uszkadzające liścienie i pierwszy liść właściwy. Zagrażają one pomidorom uprawianym z siewu wprost w pole. Występują placowo i lokalnie mogą spowodować całkowite zniszczenie wschodzących roślin. Przy inwazji tych szkodników zabiegi wykonywane insektycydami: Cyperkill Super 25 EC, Decis 2,5 EC, Fastac 100 EC lub Karate Zeon 050 CS ograniczają ich populację.

Druga połowa maja i początek czerwca to inwazja chrząszczy stonki ziemniaczanej. Jest to okres największego zagrożenia, ponieważ pomidory znajdują się wówczas w fazie początkowego wzrostu i zjedzenie kilku liści redukuje znaczną część powierzchni asymilacyjnej, powodując zahamowanie wzrostu bądź zamieranie roślin. Próg zagrożenia stanowi wówczas obecność średnio 3 lub 4 chrząszczy na 1 m2 uprawy. W późniejszym okresie szkodliwość stonki jest zwykle mniejsza, ponieważ pomidory mają dużą zdolność regeneracyjną. Progiem zagrożenia jest obecność 3 lub 4 złóż jaj bądź żerowanie 15-20 larw na 1 m2 plantacji. W przypadku bezpośredniego zagrożenia, tzn. przekroczenia progu zagrożenia przez chrząszcze bądź larwy, należy wykonać zabieg - do opryskiwania roślin zalecane są następujące insektycydy: Bulldock 025 EC, Oecis 2,5 EC, Fastac 100 EC, Karate Zeon 050 CS, Sherpa 100 EC, Sumi-Alpha 050 EC. Właściwości odstraszające i zniechęcające samice stonki do składania jaj mają niektóre środki grzybobójcze często stosowane w uprawach pomidorów – m.in. Curzate Cu 49,5 WP, Miedzian 50 WG i Miedzian 50 WP.

Stałymi szkodnikami zasiedlającymi plantacje pomidorów są mszyce, nie zawsze stwarzają jednak one zagrożenie wymagające zabiegów zwalczania. Progiem zagrożenia jest opanowanie powyżej 10% powierzchni plantacji. Z reguły obecność 2 lub 3 kolonii z bezskrzydłymi mszycami, szczególnie w szczytowej części roślin, w okresie kwitnienia i początków zawiązywania owoców, powoduje widoczne uszkodzenia. Wierzchołki roślin ulegają deformacji i następuje zahamowanie wzrostu. Mszyce przenoszą wiele chorób wirusowych. Najczęściej na plantacjach pomidora występuje mszyca brzoskwiniowa, oliwkowozielona, długości do 2 mm, która w warunkach polowych jest gatunkiem dwudomnym. Poważne zagrożenie szkodnik ten stwarza w przypadku lokalizacji plantacji w pobliżu sadów. Licznie może wystąpić także mszyca ogórkowa, koloru jasnożółtego lub zielonego, długości do 2 mm. Gatunek ten zimuje w stadium jaja na kruszynie, szakłaku oraz na chwastach, głównie na tobołkach polnych. Z upraw pod osłonami na pole może przenosić się mszyca ziemniaczana smugowa , koloru zielonego lub różowego, długości do 3,8 mm oraz mszyca szklarniowa wielożerna, koloru oliwkowo-brązowo-żółtego, do 2 mm. Zabiegi ochrony należy rozpocząć już w okresie produkcji rozsady, jeżeli stwierdzi się obecność kolonii z bezskrzydłymi mszycami. W polu nie należy dopuszczać do zachwaszczenia plantacji, głównie przez tobołki polne i komosę. Do zwalczania mszyc zaleca się następujące insektycydy: Cyperkill Super 25 EC, Oecis 2,5 EC, Pirimor 500 WG, Sherpa 100 EC lub Sumi-Alpha 050 EC. Spośród wymienionych środków należy preferować Pirimor 500 WG - jako najbezpieczniejszy dla owadów pożytecznych.

Częstym szkodnikiem na polu jest przędziorek chmielowiec. Szkodniki te należą do gatunków wielożernych. Na polu występują "placowo". Symptomami uszkodzeń są skupienia jasnych punkcików na liściach, najczęściej w wierzchołkowej części rośliny. Wzrost liczebności przędziorków i dalsze żerowanie powoduje deformację liści, pojawia się pajęczyna oplatająca wierzchołkową część rośliny. W tej fazie przędziorki są już trudne do zwalczania i dlatego duże znaczenie mają wczesne zabiegi fitosanitarne. Ze względu na brak w aktualnych w zaleceniach "Programu ochrony warzyw" syntetycznych środków przędziorkobójczych, obecnie do ochrony przed przędziorkami zaleca się opryskiwanie pomidorów wyciągiem roślinnym o nazwie "Agricolle". Środek ten działa mechanicznie oblepiając szczelnie ciała przędziorków, przede wszystkim młodszych stadiów rozwojowych. Z czasem kurczy się, w efekcie odparowywania wody, i dusi szkodnika. Nie jest wskazane jego stosowanie w okresie pełni kwitnienia pomidorów (oblepia pylniki uniemożliwiając osypywanie się pyłku).

Szkody wyrządzają również wciornastki. W uprawach polowych dominuje jeden gatunek - wciornastek tytoniowiec, koloru od jasnożółtego do brunatnego, długości do 1 mm. Wciornastki, podobnie jak przędziorki, są wielożerne. Pomidory nie powinny bezpośrednio sąsiadować z plantacjami cebuli, ponieważ w okresie załamywania się szczypioru (który przypada w czasie dorastania i dojrzewania pomidorów) wciornastki masowo przelatują z niej na pobliskie uprawy. W sezonie wegetacyjnym wciornastki występują w zbliżonym terminie, jak mszyce lub stonka. Środki użyte do zwalczania mszyc (z wyjątkiem Pirimoru 50 WG) równocześnie obniżają liczebność populacji wciornastków.

Zagrożenie dla pomidorów stanowią gąsienice motyli. W okresie powstawania pierwszych pąków kwiatowych rośliny mogą być opanowywane przez drążnicę pomidorówkę i paciepnicę ziemniaczaną. Zielone owoce są najczęściej uszkadzane przez gąsienice piętnówki kapustnicy i pokrewnych piętnówek lub błyszczki jarzynówki. Przebarwiające się owoce są uszkadzane najczęściej przez gąsienice niedźwiedziówkowatych. . Wymienione gatunki motyli nie występują powszechnie i nie stwarzają zagrożenia o większym znaczeniu ekonomicznym. Prowadzone terminowe zabiegi fitosanitarne, w tym okresowe zabiegi chemiczne przeciwko powszechnie występującym szkodnikom, równocześnie ograniczają ich ilość.


(Hasło Ogrodnicze 2009 nr 8, s.167-169)

Małgorzata Kołaczyńska-Janicka




strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


 © Centralna Biblioteka Rolnicza, Warszawa 2009