Strona główna serwisu biblioteki - www.cbr.edu.pl

Rolniczy Magazyn Elektroniczny

             Centralna Biblioteka Rolnicza

Styczeń 2009   Nr 29   ISSN 1734-3070


strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


  Tradycja Miejsca - Ludzie

Ignacy Kosiński - organizator polskiego doświadczalnictwa rolniczego
 

   Ignacy Kosiński, syn Karola i Antoniny, urodził się 28 lipca 1874 roku w Jaśle. Po ukończeniu szkoły średniej w Krakowie, w 1892 roku zapisał się do Wyższej Szkoły Techniczno-Przemysłowej, którą ukończył w 1894 roku ze stopniem chemika technologa. Po odbyciu kilkumiesięcznej praktyki w pracowni chemiczno-analitycznej magistratu miasta Krakowa pracował jako asystent w Stacji Doświadczalnej Chemiczno-Rolniczej w Dublanach pod kierownictwem Jerzego Mikułowskiego-Pomorskiego, równocześnie studiując na tamtejszej Wyższej Szkole Rolniczej, którą ukończył z odznaczeniem w 1898 roku. W tym samym roku jako stypendysta Wydziału Krajowego wyjechał na dalsze studia przyrodnicze i rolnicze do Jeny, a następnie do Lipska, gdzie w 1901 roku uzyskał doktorat „Summa cum laude” na podstawie pracy „Die Atmung bei Hungerzustanden und undter Einwirkung von mechanischen und chemischen Reizmitteln bei Aspergillus niger” wykonanej w pracowni wybitnego botanika Wilhelma Pfeffera.

Po powrocie do Polski był w latach 1901-1902 asystentem przy Katedrze Chemii i Fizjologii Roślin Studium Rolniczego w Krakowie, kierowanej przez Emila Godlewskiego. Zajmował się wówczas badaniami nad uprawą roślin, których wyniki opublikował m.in. w pracy „Wpływ związków azotu na wzrost roślin kiełkujących” (1907).

W 1902 roku zainicjował i przy pomocy profesorów ze Studium Rolniczego oraz prezesa Centralnego Towarzystwa Rolniczego, Stanisława Chełchowskiego zorganizował Towarzystwo Popierania Polskiej Nauki Rolnictwa, pierwsze tego rodzaju stowarzyszenie na ziemiach polskich, które zajęło się także wydawaniem czasopisma „Roczniki Nauk Rolniczych”.

1 lipca 1902 roku Ignacy Kosiński zrezygnował ze stanowiska asystenta i udał się w podróż naukową do Niemiec, Rosji, Holandii, Szwecji i Finlandii w celu zapoznania się z metodami pracy i organizacją doświadczalnictwa rolniczego za granicą. Po powrocie do kraju objął po Kazimierzu Rogowskim kierownictwo stacji doświadczalnej w Chojnowie, przeniesionej w 1904 roku do Chruszczewa koła Ciechanowa. Badania prowadzone przez niego w tej placówce dotyczą szczegółowych zagadnień hodowli i uprawy roślin oraz metodyki doświadczalnictwa. Założył tam pracownię selekcyjną oraz obok hodowli zbóż uruchomił selekcję nasion buraków cukrowych, w których uprawie widział najpewniejszą dźwignię w postępie rolnictwa. W 1907 roku kierował również Stacją Rolniczo-Cukrowniczą w Jeżówce koło Sochaczewa, a po utworzeniu Wydziału Rolniczego Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie, przeniósł się do Warszawy i tam wykładał nawożenie. W tym okresie ogłosił wiele sprawozdań ze swoich doświadczeń, opublikował także „Metodykę doświadczeń rolniczych z burakiem” (1905), często wygłaszał odczyty, które służyły popularyzacji kierowanej przez niego placówki. Ignacy Kosiński był przewodniczącym Wydziału Doświadczalno-Naukowego i równocześnie kierownikiem Sekcji Stacji Doświadczalnych Centralnego Towarzystwa Rolniczego. Z ramienia tej instytucji brał czynny udział w reorganizacji doświadczalnictwa w Królestwie Polskim. Utworzył 20 placówek doświadczalnych, które miały za zadanie popularyzację wiedzy rolniczej i utrzymanie żywego kontaktu z drobnymi rolnikami. Brał udział w tworzeniu wielu innych placówek doświadczalnych, m.in.: zootechnicznej i ochrony roślin oraz 212 stacji opadowych w gospodarstwach rolnych, w różnych rejonach kraju. Ta żywo prowadzona akcja doświadczalna na terenie Kongresówki w ciągu pierwszych 14 lat XX wieku miała charakter czysto utylitarny. Działalność zakładów, przeważnie pól doświadczalnych, skierowana była wyłącznie na zaspokojenie gospodarczych potrzeb praktyki rolniczej i obracała się przeważnie wokół zagadnień stosowania nawozów sztucznych, wyboru odmian czy innych prostych doświadczeń uprawowych. W związku z brakiem środków materialnych, pomocy naukowych oraz odpowiednio przeszkolonego personelu, zakłady te nie prowadziły poważniejszych prac naukowych, nad czym bardzo ubolewał sam ich organizator, Ignacy Kosiński. W 1913 roku podjął on starania o utworzenie Centralnej Stacji Rolniczej, która miała stanowić ośrodek szerszych badań naukowych lecz projekt ten przerwał wybuch I wojny światowej i nigdy nie został on zrealizowany.

Dzięki jego staraniom I wojnę światową w zaborze rosyjskim przetrwało 12 zakładów doświadczalnych. Gdy w 1915 roku zupełnie już niemal zrusyfikowanym Instytutem Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Puławach zaopiekowali się przedstawiciele polskiego rolnictwa, Ignacy Kosiński wziął udział w pracach mających ustalić przyszłe losy tej placówki. Wbrew istniejącym koncepcjom utrzymania w Puławach uczelni rolniczej, z jego inicjatywy utworzono tam instytucję naukową zajmującą się zagadnieniami teorii i praktyki rolniczej, dla której opracował projekt organizacyjny. W uzasadnieniach do niego czytamy m.in.:

  1. „Przedewszystkiem Instytut stałby się ośrodkiem naukowej pracy, podjętej w celu stworzenia poważnych podstaw postępu rolniczego w poszczególnych gałęziach jego produkcji.

  2. Dzięki przeprowadzonej specjalizacji w pracy naukowej, wyposażonej w odpowiednie środki, Instytut dawałby możność kończącym wyższe uczelnie, pogłębiania swej wiedzy w wybranych kierunkach i nie tylko przygotowałby zastęp świeżych sił, już to do samodzielnej pracy naukowej, już to do szkolnictwa rolniczego, ale także kształciłby fachowców specjalistów niezbędnych wobec coraz dalej idącego zróżnicowania współczesnych gospodarstw rolnych.

  3. Instytut skupiając w swem gronie zastęp badaczy specjalistów, dawałby najlepszą możność i łatwość periodycznego uzupełniania wiedzy szerokim warstwom rolniczym, przez organizowanie kursów z poszczególnych działów produkcji, a przez taką popularyzację nowych wyników badań naukowych, zaszczepiałby je w owocniejszy sposób na gruncie praktyki rolniczej, aniżeli jest w możności dokonać tego słowo drukowane.

  4. Dzięki lokalnym warunkom, jakie Instytut taki w Puławach mógłby znaleźć, stworzyłaby się możność świadczenia codziennych usług gospodarstwom w kraju, przez zorganizowanie pod kierunkiem tamtejszych sił naukowych praktycznych działów pracy, jako to: hodowli nasion i zwierząt domowych, produkcji szczepionek ochronnych dla zwierząt, środków do zwalczania chorób roślinnych, szczepionek roślinnych, szkółek owocowych itp.”

Ten krótki szkic głównych zadań projektowanego Instytutu wskazywał na zamiar połączenia celów naukowych instytucji z potrzebami praktycznego rolnictwa, ogrodnictwa i leśnictwa i wprowadzenia osiągnięć nauki do codziennego życia rolniczego.

Z chwilą odzyskania niepodległości przez Polskę przed doświadczalnictwem otworzyły się nowe horyzonty. Pozyskanie dwóch wielkich państwowych placówek naukowych w Puławach i Bydgoszczy, możliwość oparcia się o subwencje rządowe i zasiłki instytucji samorządowych – Izb Rolniczych i Sejmików Powiatowych, szansa na współpracę z wyższymi uczelniami rolniczymi, wszystko to wpłynęło na rozszerzenie działalności i rozwój doświadczalnictwa, zapewniając mu trwały byt i pewniejsze podstawy materialne. W celu ułatwienia współpracy pomiędzy zakładami doświadczalnymi, a przedstawicielami nauki rolniczej całego kraju, za zjeździe w Bydgoszczy, w 1923 roku dzięki staraniom Ignacego Kosińskiego postanowiono utworzyć Związek Rolniczych Zakładów Doświadczalnych, który zjednoczył wszystkie polskie instytucje, prowadzące działalność doświadczalną na polu gospodarstwa wiejskiego. Związek ten prowadził prace i badania naukowe, rozdzielone pomiędzy 6 sekcji: botaniczno-rolniczą, chemiczno-rolniczą, fenologiczną, gleboznawczą, ochrony roślin i ogrodniczą oraz 3 komisje: doświadczeń fosforytowych, maszynoznawczą i badań nad pszenicą. Wydawał także własne czasopismo „Doświadczalnictwo rolnicze”. Ignacy Kosiński kierował pracą tej instytucji od chwili jej powstania do 1929 roku i jemu także należy przypisać inicjatywę utworzenia Międzynarodowej Federacji Rolniczych Zakładów Doświadczalnych.

W latach 1929-1933 był on kierownikiem Wydziału Rolniczego Państwowego Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. Publikował wiele artykułów w czasopismach fachowych, głównie w „Gazecie Rolniczej”, „Gazecie Cukrowniczej”, „Rolniku Ekonomiście”, zajmując się głównie zagadnienieniami stosowania nawozów sztucznych i gospodarką nimi, teorią doświadczalnictwa i uprawą buraków cukrowych. Należał do komitetu redakcyjnego „Gazety Rolniczej” i „Doświadczalnictwa Rolniczego”. W 1923 roku wybrano go członkiem korespondentem Akademii Nauk technicznych, a w 1930 roku członkiem zwyczajnym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Był odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta.

W 1939 roku został aresztowany przez hitlerowców w swoim majątku w Witkowie k. Chełmży. Zmarł prawdopodobnie w więzieniu w Toruniu na początku 1940 roku. Jest uważany za twórcę nowoczesnego polskiego doświadczalnictwa rolniczego, które dzięki jego działalności już przed I wojną światową należało do najlepiej zorganizowanych w Europie.

Joanna Radziewicz

Literatura:

  1. Polski Słownik Biograficzny T.14/2 z.61 s. 213-214.
  2. Żabko-Potopowicz A.: Pionierzy postępu w rolnictwie polskim. Warszawa 1977 s.213-215.
  3. Leśniowski S.: 25-lecie działalności na polu organizacji polskiego doświadczalnictwa rolniczego dra Ignacego Kosińskiego. Doświadczalnictwo Rolnicze 1928 T.4 cz.4 s.3-16.
  4. Baraniecki M.: Dr Ignacy Kosiński. Rolnik 1929 R.61 nr 11 s.166-170.
  5. Mącznik H.: Pracownicy Instytutu Puławskiego w latach międzywojennych (1917-1939). Puławy 1983 s. 69-71.
  6. Pamiętnik Puławski. Puławy 1862-1962. Zeszyt Jubileuszowy s.77-79.



strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


 © Centralna Biblioteka Rolnicza, Warszawa 2009