Strona główna serwisu biblioteki - www.cbr.edu.pl

Rolniczy Magazyn Elektroniczny

             Centralna Biblioteka Rolnicza

Wrzesień 2008   Nr 27   ISSN 1734-3070


strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


  Tradycja miejsca - ludzie

Tadeusz Miłobędzki – specjalista z zakresu chemii nieorganicznej
 

   Tadeusz Benon Miłobędzki, syn Jakuba Ignacego i Salomei Zofii z Rokossowskich urodził się 16 czerwca 1873 roku w Kole nad Wartą. Gimnazjum filologiczne ukończył w Kaliszu w 1892 roku, a następnie studiował na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie w 1897 roku uzyskał stopień kandydata nauk przyrodniczych na podstawie pracy o działaniu trójchlorku fosforu na alkohole izometryczne, którą opublikowano w czasopiśmie „Żurnal Russkovo Fiziko-Chemiczeskavo Obscestva” w 1899 roku. Swoje wykształcenie z zakresu chemii analitycznej uzupełniał u profesora K. Friedheima w Bernie (1904), z chemii fizycznej u profesora W. Oswalda w Lipsku (1905) oraz z mikroelementów u profesora F. Emicha w Grazu (1928). Bezpośrednio po studiach, przez rok, do połowy 1898 roku pracował w Odolanówce na Ukrainie, w cukrowni Feliksa Sobańskiego. Na wniosek specjalisty z dziedziny terpenów profesora G. Wagnera, w roku akademickim 1898-1899 Tadeusz Miłobędzki uzyskał asystenturę przy katedrze chemii organicznej Uniwersytetu Warszawskiego. Swe pierwsze prace „O glikolu kamfenowym” i „Z dziedziny kamfenu” poświęcił właśnie terpenom. Potem jednak głównym tematem jego zainteresowania naukowego była budowa związków wywodzących się z kwasu fosforowego. Z tego właśnie przedmiotu wywodzą się prace: „O tautomerji niektórych związków kwasu fosforowego”, „Tautomerja dwualkilofosforynów”, „O tautomerji azotanów, siarczynów i fosforynów z punktu widzenia teorji addycji”, „Łatwy sposób otrzymywania kwasu fosforowego” (z M. Friedmanem), „O działaniu trójchlorku fosforu na alkohole alifatyczne” (z A. Sachnowskim), „O działaniu wody na dwualkilofosforyny (z A. Sachnowskim), „O solach kwasów alkilofosforawych” (z M. Szwejkowską), „O estrach fenylo- i alkilofenylofosforawych” (z K. Szulginem), „O alkilowaniu dwualkilofosforynów” (z T. Knollówną), „O tautometryi fosforynów dwualkilowych II”. Trzecią kategorię stanowią opracowania publikowane w związku z działalnością dydaktyczną Tadeusza Miłobędzkiego: „O kalibrowaniu i sprawdzaniu naczyń do analizy objętościowej”, „O fonometrycznym oznaczaniu miana nadmanganianu”, „Podstawy mianowania, a ścisłość”, „Systematyka wykładowa ciał nieorganicznych i ich nomenklatura”, O mianie tiosiarczanu”, „Wykrywanie systematyczne rodników kwasowych”. Dorobek naukowy Tadeusza Miłobędzkiego z dziedziny syntezy i budowy związków fosforu objął 47 pozycji, do 1917 roku niemal wyłącznie zamieszczanych w „Chemiku Polskim”, a potem w „Rocznikach Chemii” i „Bulletin de la Societe des Amis des Sciences”.

Po roku pracy na Uniwersytecie Warszawskim Tadeusz Miłobędzki został przeniesiony do nowo powstałej Politechniki Warszawskiej, noszącej wówczas miano Instytutu Politechnicznego Cesarza Mikołaja II, na stanowisko asystenta przy katedrze chemii nieorganicznej. Za czynny udział w budowie i urządzaniu Politechniki otrzymał od władz rosyjskich Order Świętego Stanisława III klasy. W 1912 roku zdał egzamin na Uniwersytecie Warszawskim na stopień magistra chemii, a w 1918 roku uzyskał doktorat filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim, na podstawie pracy „O tautomerii kwasu fosforowego”. Na Politechnice Warszawskiej Tadeusz Miłobędzki pracował do 1915 roku, rozwijając jednocześnie żywą działalność dydaktyczną w szkolnictwie polskim różnych szczebli. Zapoczątkował ją prelekcjami na Kursach Ogrodniczo-Pszczelarskich w Warszawie. Nauczał przyrodoznawstwa w szkole dla młodzieży chłopskiej w Pszczelinie pod Brwinowem oraz chemii i fizyki w prywatnych szkołach średnich w Warszawie. Był jednym z najruchliwszych profesorów powstałego w 1906 roku Towarzystwa Kursów Naukowych, pełniącego wówczas rolę nieoficjalnego uniwersytetu polskiego. Z zapałem wygłaszał poza uczelnią wykłady dla publiczności polskiej. Podczas strajku szkolnego w 1906 roku profesor Miłobędzki był jednym z autorów deklaracji wymagającej od władz rosyjskich nadania Uniwersytetowi i Politechnice charakteru szkół polskich. Wykładał również chemię nieorganiczną i analityczną na Kursach Przemysłowych Rolnych w Warszawie.

Od 1915 do 1917 roku był wykładowcą chemii nieorganicznej i analitycznej Uniwersytetu Warszawskiego i Politechniki Warszawskiej. Piastował również stanowisko dziekana Wydziału Chemicznego tejże Politechniki. W latach 1917-1922 był profesorem zwyczajnym w przekształconej z Kursów Przemysłowo-Rolnych Królewsko-Polskiej Wyższej Szkole Rolniczej, późniejszej Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, a w roku akademickim 1920/1921 jej pierwszym z wyboru rektorem.

W 1922 Tadeusz Miłobedzki przeniósł się do Poznania, gdzie na Uniwersytecie objął kierownictwo Zakładu Chemii Nieorganicznej. Z wrodzoną sobie energią i niecodziennym temperamentem przeobraził, nie mający dotychczas stałej opieki Zakład, w jedną z najowocniej pracujących placówek dydaktycznych i naukowo-badawczych. W 1929 roku powrócił do Warszawy, gdzie na Politechnice objął Katedrę Chemii Nieorganicznej, a w 1933 roku został dziekanem Wydziału Chemicznego.

  Podczas drugiej wojny światowej przebywał w Warszawie, gdzie pracował jako nauczyciel w Liceum Chemicznym i profesor Wyższej Szkoły Technicznej, utworzonej w miejsce zamkniętej przez Niemców Politechniki, prowadząc jednocześnie w ramach tajnego nauczania ćwiczenia z analizy chemicznej. W tym czasie zorganizował wśród profesorów chemików koło do opracowania poszczególnych działów chemii w świetle nowych badań i stworzył w ten sposób powojenne wydawnictwo o charakterze monografii – „Chemię Współczesną”, która po zakończeniu wojny stała się organem polskiego Towarzystwa Chemicznego. Był jej redaktorem od 1947 do 1955 roku. Należy również dodać, że przebywając w Krakowie w 1944 roku, profesor Miłobędzki wykładał chemię na podziemnym Uniwersytecie Jagiellońskim oraz na tajnej Akademii Górniczej, gdzie szkolił młodych naukowców i kierował podjętymi przez nich badaniami chemicznymi.

Po odzyskaniu niepodległości w 1945 roku został powołany na profesora chemii i kierownika Katedry Chemii Ogólnej Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz wykładowcę chemii ogólnej na Wydziale Rolniczym. W tym samym roku został również członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, a w 1947 roku profesorem honorowym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1946 roku po wznowieniu Wydziału Chemii na Politechnice Warszawskiej Tadeusz Miłobedzki powrócił na dawne stanowisko profesora zwyczajnego i kierownika katedry, gdzie mimo przekroczenia wieku emerytalnego przystąpił do odbudowy zniszczonych laboratoriów i do kontynuowania pracy naukowej i dydaktycznej. W 1952 roku obiął kierownictwo zespołu katedr chemii, a w 1954 roku na własną prośbę został zwolniony z obowiązków wykonywania pracy dydaktycznej i kierownictwa.

  Tadeusz Miłobędzki był członkiem założycielem Polskiego Towarzystwa Chemicznego; w latach 1928 oraz 1952 wybrano go na prezesa, a w 1937 roku otrzymał członkostwo honorowe tegoż Towarzystwa. W tym samym roku został również mianowany profesorem honorowym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. W latach 1937-1939 należał do Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej; w 1932 roku został członkiem rzeczywistym Warszawskiego Towarzystwa Naukowego, a w 1952 roku członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk. Godność członka rzeczywistego otrzymał w 1956 roku. Redagował „Chemika Polskiego” oraz „Roczniki Chemii”. Był odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta (1937) i Oficerskim (1954) oraz Orderem Sztandaru Pracy II klasy (1956). Zmarł 13 lipca 1959 roku.

Joanna Radziewicz

Literatura:

  1. Polski Słownik Biograficzny T.21 z.89 s. 269-271.
  2. Księga Pamiątkowa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 1906-1956 T.1. Warszawa 1958.
  3. Laduda G.: Nauka w Wielkopolsce: przeszłość i teraźniejszość. Poznań 1973.
  4. Uniwersytet Poznański w pierwszych latach swego istnienia (1919-1923) za rektoratu Heliodora Święcickiego. Poznań 1925.



strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


 © Centralna Biblioteka Rolnicza, Warszawa 2008