Strona główna serwisu biblioteki - www.cbr.edu.pl

Rolniczy Magazyn Elektroniczny

             Centralna Biblioteka Rolnicza

Lipiec 2008   Nr 26   ISSN 1734-3070


strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


Zasłużeni Polacy

Feliks Kotowski 


    Feliks Kotowski, syn Karola właściciela ziemskiego i Jadwigi z Wyczałkowskich urodził się 18 maja 1895 r. w Krasnymstawie. Po ukończeniu w 1913 r. szkoły średniej w Lublinie studiował nauki przyrodnicze na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie był uczniem Emila Godlewskiego i Mariana Raciborskiego. W czasie studiów pracował w katedrze uprawy roli i roślin na Studium Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierunkiem Kazimierza Rogowskiego. Odbył również krótką praktykę w Akademii Rolniczej w Dublanach u Kazimierza Miczyńskiego. Dnia 6 marca 1919 r. uzyskał stopień doktora filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego na podstawie pracy „Wpływ wysokich dawek saletry chilijskiej na rozwój buraków pastewnych”. W tym samym roku objął stanowisko asystenta Wydziału Ogrodnictwa Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. W czasie wojny polsko-bolszewickiej (1919-1920) wstąpił jako ochotnik do artylerii polowej i walczył w obronie ojczyzny.

  W styczniu 1922 r. Feliks Kotowski został zastępcą profesora i kierownika Zakładu Uprawy i Hodowli Warzyw w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) w Warszawie. Gdy w kwietniu 1923 r. habilitował się na Studium Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego na podstawie pracy „Badania nad kwitnieniem i owocowaniem grochu”, mianowano go profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Ogrodniczym SGGW, zaś w lutym 1929 r. został profesorem zwyczajnym tejże uczelni. Feliks Kotowski był również właściwym organizatorem Zakładu Hodowli i Uprawy Warzyw w Skierniewicach, urządził tam pole doświadczalne na gruntach wydzielonych z tamtejszego folwarku oraz części ogrodu.

  W latach 1926-1927 Feliks Kotowski wyjechał jako stypendysta International Education Board do Stanów Zjednoczonych w celu zapoznania się z organizacją pracy badawczej w Ameryce. Zwiedził liczne stacje doświadczalne, brał udział w kongresie genetycznym w New York i botanicznym w Ithaca. Odbył wycieczkę do słynnego Parku Narodowego Yellowstone w towarzystwie m.in. profesora Władysława Szafera. Przez 8 miesięcy przebywał na Uniwersytecie w Davis, gdzie pracował nad szeregiem zagadnień z dziedziny fizjologii roślin uprawnych. Ogłosił w języku angielskim 4 prace: „Chemical stimulans and germination of seeds”, “Temperature relations to germination of vegetable seed”, “Temperature alternation and germination of vegetable seed” i “Semipermeability of seed coverings and stimulation of seeds”. W semestrze letnim prowadził wykłady pt.: ”Przyrodnicze podstawy produkcji ogrodniczej”. Oprócz tego znajdował również czas na studia społeczne, między innymi studiował historię rozwoju Stanów Zjednoczonych. W drodze powrotnej do kraju zwiedził Japonię, Chiny, Cejlon, Indie, Egipt, Turcję i Rumunię, interesując się głównie prowadzonymi tam pracami z zakresu hodowli i uprawy roślin.

  Feliks Kotowski uważany jest za pioniera naukowego podejścia do polskiego warzywnictwa. Potrafił z umiejętności uprawiania warzyw, która w Polsce była do jego czasów zbiorem luźnych i niesprawdzonych rad i przepisów, zrobić niemal dyscyplinę naukową. Potrafił wykazać, że stosowanie ścisłych metod naukowych do ogrodnictwa jest możliwe, i że stosowanie tylko takich metod prowadzi do pewnych i trwałych wyników. Był autorem wielu publikacji naukowych i popularnych dotyczących hodowli i uprawy warzyw. W 1918 r. ukazała się jego rozprawa dotycząca rozwoju gatunków pszenicy i historii ich uprawy (Tygodnik Rolniczy), a rok później praca doświadczalna o wpływie pory siewu i nawożenia na żyto (Roczniki Nauk Rolniczych). W 1921 r. ogłosił kilka cennych rozpraw z dziedziny hodowli warzyw m.in.: o zmienności i korelacjach bobu (Pamiętnik Instytutu w Puławach) i o wpływie izolacji na kapustę. W 1922 r. na łamach Pamiętnika Instytutu w Puławach ogłosił wyniki swoich badań doświadczalnych nad kwitnieniem i owocowaniem grochu oraz wpływem wysokich dawek saletry chilijskiej na rozwój, plon i skład buraków pastewnych półcukrowych. W roczniku jubileuszowym „Kosmosu” poświęconym profesorowi Rostafińskiemu Feliks Kotowski ogłosił cenną rozprawę treści ogólnej pt.: „Wartość osobnika w czystej linii”. Rok 1923 przynosi nową pracę o „Spółczynniku jednolitości gleby i jego zastosowaniu do doświadczeń polowych” (Roczniki Nauk Rolniczych), która jest pierwszą pracą wykonaną w Zakładzie w Skierniewicach. Następnie profesor publikował swoje liczne badania doświadczalne nad warzywami i biologią nasion, począwszy od studiów nad wpływam izolacji na cebulę (1925), poprzez studia nad rozpuszczalnością skórki nasiennej w związku z zagadnieniami stymulacji nasion (1927), a na badaniach nad wpływem temperatury na kiełkowanie i wzrost roślin skończywszy (1927). Duże znaczenie miała także praca „Studia nad pobieraniem pokarmów przez rośliny warzywne” (1930). Oprócz szczegółowych prac dotyczących genetyki, morfologii i fizjologii poszczególnych warzyw, prowadził również doświadczenia nad doborem najwłaściwszych odmian dla poszczególnych rejonów. Pozostawiony przez niego w rękopisie podręcznik „Ogólne zasady uprawy roślin warzywnych” wydany został po jego śmierci w 1931 r.

  Pracował również na polu sadownictwa. Zwalczał powszechne wtedy w Polsce głodzenie drzew owocowych w sadach, zwyczajowo nie nawożonych lub odjadanych współrzędnymi uprawami. Bronił zasady azotowego nawożenia drzew z dodatkiem nawozów potasowych przy mniejszej dawce nawozów fosforowych. Jego studia biometryczne nad czereśniami i wiśniami należały do klasycznych.

  Oprócz pracy naukowej i pedagogicznej profesor Feliks Kotowski dużo czasu poświęcał doświadczalnictwu ogrodniczemu w Polsce. Z ramienia Ministerstwa Rolnictwa kierował akcją doświadczalno-badawczą w warzywnictwie całego kraju i zajął się doborem tematów prac badawczych zakładów doświadczalnych, szczególnie opracowywaniem i ujednolicaniem metodyki stosowanej przez te zakłady. W latach 1925-1927 zorganizował ogólnokrajowy konkurs ziemniaczany. Na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu w 1929 r. przyznano mu dyplom honorowy za pracę nad rozwojem ogrodnictwa.

  Pomimo licznych zajęć zawodowych znajdował również czas na pracę społeczną, a w okresie pobytu w Skierniewicach był radnym miejskim z ramienia Polskiej Partii Socjalistycznej.
Zmarł w Skierniewicach 29 lipca 1929 r.

Joanna Radziewicz

 


Literatura:

    1. Polski Słownik Biograficzny T.14 z.63 s.490-491
    2. Golińska J.: Ś.p. prof. Dr Feliks Kotowski. Roczniki Nauk Rolniczych i Leśnych T.21 s.523-525
    3. Żabko-Potopowicz A.: Pionierzy postępu w rolnictwie polskim. Warszawa 1977 s.241-242
    4. Kołodziejczyk J.: Prof. dr Feliks Kotowski (Ze wspomnień przyjaciela i kolegi). Sad i Owoce 1938 nr 4 s.135-138
    5. Gałczyński B.: Ś.p. Feliks Kotowski: wspomnienie pośmiertne. Ogrodnik 1929 nr 18 s. 341-344
    6. Szafer W.: Feliks Kotowski: wspomnienie pośmiertne. Ogrodnictwo 1929 R.25 s. 257-259





strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


 © Centralna Biblioteka Rolnicza, Warszawa 2008