Strona główna serwisu biblioteki - www.cbr.edu.pl

Rolniczy Magazyn Elektroniczny

             Centralna Biblioteka Rolnicza

Marzec 2008   Nr 24   ISSN 1734-3070


strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


Tradycja miejsca

Sławomir Miklaszewski – wybitny polski gleboznawca


  Sławomir Miklaszewski, syn Jana i Celiny z Brzostowskich urodził się 11 listopada 1874 r. w Augustowie. Po ukończeniu w 1895 r. III Gimnazjum Państwowego w Warszawie studiował na Oddziale Przyrodniczym Wydziału Fizyko-Matematycznego Uniwersytetu Warszawskiego, uzyskując w 1899 r. stopień naukowy kandydata nauk przyrodniczych na podstawie prac z zakresu chemii organicznej. Studia uniwersyteckie, a w szczególności oddziaływanie tak wybitnych profesorów, jak Aleksander Logorio, z którym badał  rozpuszczalność minerałów skałotwórczych w magmach o różnym składzie chemicznym, dały mocny fundament dla jego przyszłej pracy naukowej w ciągu całego życia.
Po ukończeniu  uniwersytetu Miklaszewski został starszym asystentem przy Katedrze Chemii Rolnej Uniwersytetu Jagiellońskiego i pracował pod kierunkiem prof. Emila Godlewskiego (seniora) nad zagadnieniami nitryfikacji oraz nawożenia. Z końcem 1900 r. wrócił do Warszawy, polecony przez Godlewskiego jako kandydat na kierownika Pracowni Gleboznawczej organizowanej przez Delegację Gleboznawczą Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Popierania Rosyjskiego Przemysłu i Handlu przy Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie. Pracownią tą kierował od 1 stycznia 1902 r., jak również w latach 1906-1919, kiedy była własnością Sekcji Gleboznawczej Centralnego Towarzystwa Rolniczego.
Prof. Miklaszewski sprawdził się również na polu dydaktycznym. Wykładał petrografię i geografię w Szkole Ziemi Mazowieckiej (1905-1919) oraz gleboznawstwo w Szkole Rontalera (1905), na Wydziale Rolniczym i Ogrodniczym Towarzystwa Kursów Naukowych (1906-1911 i 1913-1916), na Kursach Przemysłowo-Rolniczych przy Muzeum Przemysłu i Rolnictwa (1911-1916), na tzw. Akademickich Wykładach Kowieńskich (1910-1912), w Wyższej Szkole Ogrodniczej (1916-1922) i na Wyższych Kursach Leśnych (1916-1920). Od 1919 r. związał się z Politechniką Warszawską, gdzie objął wykłady i ćwiczenia z gleboznawstwa na Wydziale Inżynierii Wodnej i Wydziale Geodezji. Tam też zorganizował Zakład Gleboznawstwa, pozostający pod jego kierownictwem, aż do chwili wybuchu wojny, kiedy to uległ całkowitemu zniszczeniu.
Sławomir Miklaszewski był jednym z najlepszych znawców gleb Polski z punku widzenia ich użytkowania rolniczego, budowy morfologicznej oraz składu mineralnego, granulometrycznego i chemicznego. Jego prace dotyczyły zarówno większych obszarów, powiatów, jak i poszczególnych gospodarstw, często zakładów doświadczalnych.
W 1907 r. wydał barwną przeglądową mapę gleboznawczą Królestwa Polskiego w skali 1: 500 000. Była to pierwsza na świecie mapa obejmująca tak znaczny obszar.
Zasadnicze oblicze szkoły gleboznawczej, którą zaczął tworzyć prof. Miklaszewski, znalazło swój wyraz w publikacji pt.: „Gleby ziem polskich ze szczególnym uwzględnieniem Królestwa Polskiego” (wyd. 1906). We wstępie do publikacji czytamy: każda gleba (…) jest wytworem warunków oro-hydrograficznych, klimatycznych i geologicznych kraju, w którym się znajduje. Opracowany przez niego „Zarys klasyfikacji prowizorycznej gleb Polski” jest na wskroś oryginalny. Dzieli on gleby na 3 zasadnicze działy:

  1. Gleby krzemianowe,
  2. Gleby wapniowcowe,
  3. Gleby próchnicowe.

Definiując glebę jako utwór geofizyczny, przeobrażony pod wpływam czynników glebotwórczych, podkreślił rolę skały macierzystej i jej formacji geologicznej w procesie glebotwórczym. Wprowadził on termin rędzina do międzynarodowej nomenklatury gleboznawczej.
Poza działalnością krajową prof. Miklaszewski prowadził również badania za granicą. Już w 1902 r. przebywał w celach naukowych w Niemczech i Francji, a w latach 1909-1910 odbył podróż gleboznawczą połączoną z badaniami terenowymi do Włoch i Hiszpanii. W tych samych latach w czasie pobytu w północnej Afryce zapoznał się z glebami Tunezji i Algierii.
Sławomir Miklaszewski wykreślił 265 barwnych map szacunkowych różnych obszarów wiejskich i wydał szereg map, z których najcenniejszą była mapa „Gleby Polski” w skali 1 : 500 000 (1927) i „Mapa gleb Litwy” w tej samej skali (1924). W serii „Encyklopedia Gospodarstwa Wiejskiego” ogłosił „Rozpoznawanie gleb w polu” oraz „Powstanie i kształtowanie się gleby”.
Jako najwybitniejszy znawca rolniczego użytkowania gleb w Polsce pisał na ten temat w czasopismach rolniczych, głównie w „Doświadczalnictwie Rolniczym”, którego był współredaktorem. Był autorem ustawy dotyczącej klasyfikacji gruntów dla podatku gruntowego (1935) oraz zorganizował dział gleboznawstwa z monolitów glebowych w zbiorach Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie (1924).
W okresie okupacji przebywał w Warszawie gdzie stworzył placówkę pod nazwą Kolumny Gleboznawcze,  prowadzącą działania w zakładach doświadczalnych. Po wyzwoleniu Polski brał czynny udział w pracach Komisji Klasyfikacji, Nomenklatury i Kartografii Gleb oraz w innych Komisjach Polskiego Towarzystwa Gleboznawczego. Uczestniczył również w gleboznawczych badaniach terenowych do wydanej przez Polskie Towarzystwo Gleboznawcze mapy Polski w skali 1 : 1 000 000, opracowując mapę województwa olsztyńskiego.
W 1929 r.  uroczyście obchodzono 30-lecie jego pracy naukowej. Był odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta, a w 1950 r. przyznano mu pośmiertnie zespołową nagrodę państwową za uczestnictwo w opracowaniu mapy gleb Polski w skali 1 : 1 000 000. Zmarł 5 stycznia 1949 r. w Iłży, został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim. 

Joanna Radziewicz

Literatura:

  1. Polski Słownik Biograficzny T.21 z.1 s. 64-65
  2. Staniewicz L.: Wspomnienie o ś.p. profesorze Sławomirze Miklaszewskim. Roczniki Gleboznawcze 1950 T.1 s.15-21
  3. Kuźnicki F.: O działalności naukowej Sławomira Miklaszewskiego w setną rocznicę jego urodzin. Roczniki Gleboznawcze 1974 T.25 dod. S.12-13
  4. Strzemski M.: Historia gleboznawstwa polskiego. Warszawa PWRiL 1980 s.207-211.
 
 
 


strona główna biblioteki poprzednia strona      następna strona spis treści    redakcja


 © Centralna Biblioteka Rolnicza, Warszawa 2008