Strona główna serwisu biblioteki - www.cbr.edu.pl

Rolniczy Magazyn Elektroniczny

             Centralna Biblioteka Rolnicza

Styczeń 2007   Nr 17   ISSN 1734-3070



strona główna biblioteki poprzednia strona      strona 59     następna strona spis treści    redakcja



Zasłużeni Polacy

Laura Kaufman - uczona z przełomu stuleci

    Laura Kaufman urodziła się 16 maja 1889 r. w Krakowie jako córka Bernarda, urzędnika Banku Hipotecznego i Anny z Byków. W 1907 r. ukończyła w tym mieście prywatne żeńskie gimnazjum klasyczne, zaś maturę złożyła jako eksternistka w męskim gimnazjum św. Anny.
    W 1907 - jako jedna z bardzo nielicznych wówczas kobiet - rozpoczęła studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. W tym czasie nauki przyrodnicze na Uniwersytecie przeżywały swój złoty wiek. Wykładało wielu wybitnych naukowców. Na Laurę Kaufman największy wpływ wywarł prof. Emil Godlewski, światowej sławy embriolog. Skupił wokół siebie ok. 10-cio osobowe grono wybitnych uczniów. Laura pracowała w prowadzonym przez niego Zakładzie Embriologiczno-Biologicznym w latach 1910-1919, wpierw jako wolontariuszka, a następnie - asystentka.

 
     W czasie wojny, nie zaniedbując pracy naukowej, okresowo była pielęgniarką w szpitalu Legionów Polskich oraz wyjeżdżała do stacji morskich w Neapolu i Trieście. Już pierwsze jej prace pozwoliły na ujawnienie posiadanych przez nią i stale później rozwijanych talentów: wielką bystrość obserwacji, odwagę w stawianiu zagadnień, umiejętność jasnego wnioskowania, dużą dociekliwość połączoną z krytycyzmem, staranne rozpatrywanie wszystkich czynników mogących mieć wpływ na wyniki doświadczenia. Jedna z wykonanych przez nią wówczas prac, na temat regeneracji podczas rozwoju śródmacicznego u salamandry plamistej, została przyjęta jako rozprawa doktorska. Doktoratu broniła w 1916 r. Wszystkie egzaminy złożyła z wynikiem celującym.
     Kiedy po odzyskaniu niepodległości odbudowany został w Puławach Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego (PINGW) Laura Kaufman została zaproszona do współpracy w dziale Morfologii Eksperymentalnej kierowanym przez jej kolegę z zespołu prof. Godlewskiego, dr Stefana Kopcia. Pracę w Instytucie rozpoczęła w 1919 r.
     Przejście do Instytutu w znacznej mierze zmieniło kierunek dalszych jej badań. Po pierwszych, raczej teoretycznych, pracach zaczęło się krystalizować jej zainteresowanie problemami ważnymi dla hodowli zwierząt. Badania jej dotyczyły przede wszystkim przebiegu procesu wzrostu zwierząt i wpływu na niego czynników zewnętrznych. Badania nad wzrostem, niezwykle dociekliwe i wszechstronne przyniosły jej światową sławę. Ujęte zostały w pracy pt. "Analiza czynników kształtujących przebieg wzrostu na podstawie badań nad wzrostem kur i gołębi" i stanowiły podstawę habilitacji w 1930 r. na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rada Wydziału w wyrazie najwyższego uznania zwolniła ją z kolokwium habilitacyjnego, a przewód ograniczyła do jej wykładu na temat wzrostu.
     W dwa lata później, po przeniesieniu prof. Kopcia do Warszawy, objęła kierownictwo Działu, który zgodnie z potrzebami PINGW, przemianowany został na Dział Biologii Hodowlanej. Wkrótce nawiązała bliższe kontakty z Polskim Towarzystwem Zootechnicznym (PTZ) oraz specjalistami z zakresu hodowli zwierząt w Warszawskiej Izbie Rolniczej.
     W problematykę drobiarstwa wprowadziła ją inż. Jadwiga Turowa, w tym czasie główny specjalista z tej dziedziny. Ministerstwo Rolnictwa poprzez PTZ przeznaczyło fundusze na prace drobiarskie, a przede wszystkim na badania nad rodzimą rasą kur, Zielononóżką Kuropatwianą. Badano ich wzrost, dziedziczenie barwy upierzenia, nieśność. Na podstawie uzyskanych wyników Laura Kaufman postawiła tezę, że rasie tej nie brak żadnego czynnika wysokiej nieśności, a zatem w odpowiednich warunkach może dać produkcję nie gorszą od ras obcych hodowanych w kraju.
     Krzyżując Zielononóżki z rasą Sussex uzyskała krzyżówki autosexingowe. Udowodniła też istnienie czynnika kwoczenia sprzężonego z płcią. Te wczesne prace nad krzyżowaniem były później bodźcem do badań nad heterozją.
     Kolejne ważne prace dotyczyły wpływu temperatury na rozwój zarodka kury. Wynikły z nich wnioski ważne dola praktyki drobiarskiej.
     Laura Kaufman cieszyła się ogólnym szacunkiem i niezwykłą sympatią, którą zdobywała jej życzliwość oraz poczucie humoru. Chętnie opowiadała żartobliwe wydarzenia, które jej się przydarzyły, ale nigdy nie uraziła żartem innych.
     Wybuch wojny w 1939 r. zastał Laurę Kaufman w Puławach. Pracowała tu do stycznia 1942 r. Potem, pod zmienionym nazwiskiem, tułała się po różnych miejscowościach kraju nauczając dzieci i młodzież na tajnych kompletach, pomagając w gospodarstwie ukrywającym ją osobom.
     W kwietniu 1945 r. wróciła do Puław i przystąpiła do odtwarzania zniszczonej pracowni. Już po kilku dniach została powołana na kontraktowego profesora genetyki i drobiarstwa na Wydziale Rolnym powstającego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. 25 września 1954 r. otrzymała tytuł profesora zwyczajnego. Była pierwszą w Polsce kobietą - profesorem zootechniki. Studenci bardzo cenili jej wykłady z genetyki, a gdy przedmiot ten wyrugowano z powodów politycznych - wykłady z hodowli ogólnej prowadzone na Wydziale Rolnym, później - Zootechnicznym i Weterynaryjnym. Wykładała pięknym literackim językiem, z przejęciem, włączała wiele sugestywnych przykładów z własnych badań. Wielu studentów specjalizowało się u prof. Kaufman, a potem powiększało grono asystentów, tworząc lubelską szkołę profesor Laury Kaufman.
     Do 1960 r. była równocześnie kierownikiem Działu Biologii Hodowlanej Instytutu w Puławach. W 1955 r. przeniosła się na stałe do Lublina, skąd raz w tygodniu dojeżdżała do Puław.
     Jednocześnie rozwijała nowe badania ściśle związane z hodowlą drobiu: wzrostem zarodków kur, analizą przyczyn starzenia się jaj przechowywanych przez różny okres czasu. Wyhodowała też nową, autosexingową rasę kur nazwaną Polbar. Nawet w ostatnich latach życia stawiała nowe, niezwykle interesujące zagadnienia, a nie mogąc ich ukończyć, przekazywała swym uczniom. Napisała 67 rozpraw eksperymentalnych, 35 artykułów naukowych, dwa podręczniki i dwa skrypty.
     Była honorowym prezesem Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, pierwszym prezesem Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, a potem jego honorowym członkiem, pierwszym honorowym doktorem Wyższej Szkoły Rolniczej w Lublinie (obecnie Akademii Rolniczej). Za swe osiągnięcia badawcze została dwukrotnie laureatką Nagrody Państwowej II stopnia. Wśród jej wielu odznaczeń są m. in. Krzyże Kawalerski i Komandorski Odrodzenia Polski.
     Zmarła 9 sierpnia 1972 r. Spoczywa w kwaterze zasłużonych na lubelskim cmentarzu przy ul. Lipowej. Na wieść o jej śmierci, jedna z uczennic powiedziała: "śmierć pani Laury to zamknięcie epoki". Należała do pokolenia uczonych polskich z przełomu dwóch stuleci, tych którzy budowali zręby kraju po latach niewoli. 

W. Mierzecka 
 

strona główna biblioteki poprzednia strona      strona 59     następna strona spis treści    redakcja

 © Centralna Biblioteka Rolnicza, Warszawa 2007