strona główna biblioteki poprzednia strona    strona 40    następna strona spis treści    redakcja

Zasłużeni Polacy

      Jerzy Aleksandrowicz - pedagog i organizator

    Jerzy Aleksandrowicz urodził się 3 stycznia 1819 r. we wsi Kumieciszki, w guberni augustowskiej. Był synem zamożnego gospodarza wiejskiego pochodzenia litewskiego - nazwisko rodziny brzmiało Alexa, dopiero później zmienione zostało na Aleksandrowicz. Jego matką była Magdalena z Kluczyńskich.
    Gimnazjum skończył w Sejnach. Po uzyskaniu matury w 1839 r. zdobył stypendium rządowe i udał się do Petersburga kontynuować naukę w sekcji przyrodniczej wydziału fizyczno-matematycznego na Uniwersytecie Petersburskim. Specjalizował się w botanice, którą studiował pod kierunkiem prof. J. Szychowskiego. Otrzymał złoty medal za rozprawę konkursową pt. "Rodzina wrzosowatych Eriaceae okolic Petersburga". W 1843 r. uzyskał tytuł kandydata nauk przyrodniczych.
    W tym samym roku rozpoczął pracę w Szkole Realnej w Warszawie jako wykładowca nauk przyrodniczych. Brak specjalistów w tej dziedzinie spowodował, że powierzano mu jednocześnie prowadzenie zajęć na innych uczelniach.

Jerzy Aleksandrowicz
Od 1844 r. wykładał anatomię człowieka w Szkole Sztuk Pięknych. W 1855 r. został egzaminatorem w Warszawskiej Radzie Lekarskiej oraz rozpoczął pracę jako profesor w Szkole Farmaceutycznej. Po jej rozwiązaniu w 1857 r. objął funkcję wykładowcy w Akademii Medyko-Chirurgicznej. Początkowo prowadził zajęcia z botaniki, zoologii i anatomii porównawczej, a później również z mineralogii.
    W 1860 r. przerwał pracę w Szkole Realnej. Był to okres reformy szkolnictwa i wiele placówek pedagogicznych uległo likwidacji. Do czasu zamknięcia Akademii Medyko-Chirurgicznej w 1861 r. prowadził tam wykłady, a w ostatnim roku jej istnienia pełnił funkcję sekretarza naukowego.
    W 1862 r. odbył podróż naukową do Niemiec i Francji. Jesienią tego roku został profesorem botaniki w Szkole Głównej oraz objął stanowisko kuratora naukowego. W tym samym roku został dyrektorem Ogrodu Botanicznego w Warszawie. Od zamknięcia Uniwersytetu Warszawskiego w 1834 r. stopniowo następował upadek Ogrodu. Dzięki staraniom Aleksadrowicza Ogród odzyskał dawny wygląd i rangę. Rozpoczęto badania fenologiczne i florystyczne. Aleksandrowicz kierował nim do 1878 r.
    W 1864 r. z jego inicjatywy założono Ogród Pomologiczny na Marymoncie. Był jego dyrektorem do 1886 r.

Warszawa. Ogród Pomologiczny
(źródło: www.stalus.iq.pl)

    Po zakończeniu pracy w Szkole Głównej, w latach 1869-1878 wykładał botanikę na Uniwersytecie Warszawskim. Był przede wszystkim znakomitym wykładowcą i temu zajęciu poświęcał większość czasu. Wykłady Aleksandrowicza cieszyły się dużą popularnością zarówno wśród przyrodników, jak i medyków. Mówił barwnie, z humorem, ciekawie. Organizował dla studentów liczne wycieczki botaniczne rozbudzające ich zainteresowania naukowe.
    Prowadził jednak również badania naukowe. Stopień doktora uzyskał za pracę na temat rozwoju grzybów śluzowców, która wyjaśniła pewne szczegóły budowy tych organizmów. Jako pierwszy przedstawił listę śluzowców występujących w okolicach Warszawy. Praca ta była inspiracją dla jego znakomitego ucznia, sławnego naukowca, Jana Rostafińskiego, który zajął się badaniem śluzowców i dwa nowo odkryte gatunki nazwał jego imieniem. Autorem cennej pracy o grzybach niższych był również inny jego uczeń, Leon Nowakowski. Aleksandrowicz interesował się też postępami botaniki w różnych innych dziedzinach, o czym świadczą publikowane przez niego prace popularno naukowe na temat chorób zbóż, czy partenogenezy.
    Już w czasach, kiedy kierował Ogrodem Botanicznym zajmował się miejscowym kółkiem ogrodniczym i wspierał jego działalność. W 1879 r. założył pierwszą w Polsce Szkołę Ogrodniczą - uzyskał pozwolenie na jej otwarcie, wspólnie ze swoim uczniem, E. Jankowskim zorganizował jej pracę i został jej dyrektorem. Mimo oficjalnych zakazów wykłady w szkole prowadzono po polsku. Szkoła działała do 1886 r. i w tym czasie dała solidne wykształcenie wielu ogrodnikom.
    Od 1881 r. brał udział w pracach nad utworzeniem Towarzystwa Ogrodniczego w Warszawie. Był jedną z osób, które wystąpiły do władz o jego zatwierdzenie. Towarzystwo powstało w 1884 r., a Aleksandrowicz został jednogłośnie wybrany na jego pierwszego prezesa. W kilka lat później został honorowym członkiem Towarzystwa.
    Interesował się pszczelarstwem i był jednym z pionierów jedwabnictwa w Polsce. Prowadził pasiekę w Ogrodzie Botanicznym oraz w Ogrodzie Pomologicznym. Przyczynił się do powstania w Warszawie Towarzystwa i Muzeum Pszczelniczego, gdzie społecznie prowadził wykłady na temat pszczelarstwa.
    W 1887 r., po śmierci Stanisława Przystańskiego, wybrano go na dyrektora Muzeum Przemysłu i Rolnictwa. Organizował dział naukowy na wystawach rolniczych, był przewodniczącym komisji, która opracowała projekt ustawy leśnej. Czynnie brał udział w pracach redakcji Encyklopedii Rolniczej wydanej przez Muzeum Rolnictwa i Leśnictwa, Wielkiej Encyklopedii Ilustrowanej, Wszechświata, Pamiętnika Fizyograficznego.
    Był honorowym członkiem Towarzystwa Rolniczego, Warszawskiego Towarzystwa Lekarskiego, członkiem korespondentem Towarzystwa Ogrodniczego w Gandawie, Towarzystwa Nauk Ścisłych w Paryżu, Societe des Sciences Naturelles de Cherbourg, Towarzystwa Przyrodniczego w Petersburgu.
    Współcześni mu ludzie podkreślali jego troskliwą opiekę nad młodzieżą. Nie tylko pomagał im w zdobywaniu wykształcenia, ale również starał się dla nich o zapomogi i stypendia. Jak wspominają jego znajomi, często studentów można było spotkać na obiedzie u państwa Aleksandrowiczów. W dużej mierze było to również zasługą pani Aleksandrowiczowej, która od lat spędzając życie w fotelu inwalidzkim, traktowała młodzież z ogromną dobroci i troskliwością.
    Jerzy Aleksandrowicz zmarł 13 stycznia 1894 r. pochowany został w Warszawie na Cmentarzu Powązkowskim.

W. Mierzecka 
 
strona główna biblioteki poprzednia strona    strona 40    następna strona spis treści    redakcja

 © Centralna Biblioteka Rolnicza, Warszawa 2005