środa, 23 grudzień 2020 12:21

Książki warte przeczytania

Drodzy Czytelnicy,

w zbiorach Biblioteki, obok literatury poświęconej rolnictwu znajduje się bogaty zbiór publikacji poświęconych gospodarstwu domowemu i tematom kulinarnym. Te ostatnie są nam szczególnie bliskie z racji zbliżających się Świąt Bożego Narodzenia. Charakter tych świąt, tradycje związane z wieczerzą Wigilijną są głęboko zakorzenione w naszym społeczeństwie. To czas, kiedy kuchnia odgrywa szczególną rolę. Przygotowując potrawy Wigilijne kontynuujemy rodzime obyczaje, przypominamy sobie smaki dzieciństwa, przekazujemy wiedzę na ten temat naszym dzieciom i wnukom. Państwa szczególnej uwadze polecamy trzy publikacje zawierające przepisy kuchni staropolskiej.

Pierwsza z nich to dwutomowa, wydana w Wilnie w latach 1838 – 1839 „ Rządna gospodyni we względzie kuchni i śpiżarni : dzieło dla początkuiących gospodyń i dwornic miasteczkowych i wieyskich.”. Tom pierwszy zawiera 1122 przepisy zebrane przez autorkę, podzielone tematycznie, opatrzone ciekawym wstępem mówiącym o powodach napisania książki. Na uwagę zasługują przepisy na dania z ryb, czy torty. Tom drugi obejmuje porady dotyczące zarówno kuchni, spiżarni, jak też przechowywania produktów, czy prowadzenia gospodarstwa . Autorką tej bardzo ciekawej, obfitej w przepisy książki kucharskiej, jest Karolina Eleonora Grebitz, o której niestety niewiele wiemy. Książkę na język polski przetłumaczył Walenty Szacfajer, tłumacz „Medycyny dla Ludu Wieyskiego”.

Kolejna lektura to „Kucharka szlachecka : podarek dla młodych gospodyń”, T.1-2, autorstwa Marii z Krzywkowskich Marciszewskiej, wydana w Kijowie, w 1885 roku. Znajdziecie tu Państwo około trzech tysięcy różnorodnych przepisów dawnej kuchni oraz porady dotyczące prowadzenia domu i spiżarni. Obok przepisów na pyszne zupy czy wykwintne mięsa znajdziemy zapomniane w naszej kuchni przepisy na leguminy, jesiotrzynę oraz dzikie ptactwo. Poznamy również „babcine” sposoby pastowania podłóg, wywabiania plam, tuczenia zwierząt, przygotowywania kremu do twarzy. Dostęp pełnotekstowy do tej publikacji znajdziecie Państwo na stronie Biblioteki, w zakładce Rolnicza Biblioteka Cyfrowa (RBC).

Ostatnia pozycja, to wydana w 2006 roku, nakładem CBR „Tradycyjna kuchnia w dworach i dworkach : ze zbiorów Centralnej Biblioteki Rolniczej im. Michała Oczapowskiego”. Zawiera nie tylko wybór przepisów kulinarnych na każdą porę roku ale także porady i przysłowia, oraz sposoby „nastawiania” nalewek leczniczych i domowych. Dostępna również w postaci cyfrowej w RBC.

Wiemy jednak, że święta to nie tylko bogato zastawiony stół pełen pyszności, to obrzędy i zwyczaje kultywowane od wieków. Warto przy tej okazji przypomnieć sobie tradycje towarzyszące naszym pradziadom, dawne kolędy i przyśpiewki. Wszak sianko pod obrusem i karp na Wigilijnym stole, to nie jedyna polska tradycja. Pragnącym zgłębić tę tematykę polecamy dzieło Zygmunta Glogera „Zwyczaje doroczne : 110 pieśni zwyczajowych, kolęd i przemów z ust ludu i książek”, wydane w Warszawie w 1882 roku. Warte uwagi są również publikacje autorstwa Łukasza Gołębiowskiego : „Lud Polski : jego zwyczaje, zabobony” wydanie z 1830 roku oraz „Gry i zabawy różnych stanów w kraju całym lub niektórych tylko prowincyach : umieszczony tu: kulig czyli szlichtada, łowy, maszkary, muzyka, tańce, reduty, zapusty, ognie sztuczne, rusałki, sobótki...” , wydanie z 1831 roku, dostępne w RBC. Dla lubiących eksperymentować w kuchni podajemy kilka przepisów na karpia i szczupaka zamieszczonych w książce Eleonory Grebitz.

Rządna Gospodyni - ryby rozmaite

Życzymy owocnej lektury.

 

Czytany 773 razy