Kontakt

31 maja- Dzień bez Papierosa

Dzień bez Papierosa został ustanowiony przez Światową Organizację Zdrowia na 31 maja. Święto to ma na celu zwrócenie uwagi na szkodliwość palenia tytoniu. Z tej okazji przyjrzymy się kilku tytułom dostępnym w naszych zbiorach.

artykuł pt Tytoń Czasopismo  „Orka”  w numerze 5 z maja 1939 roku zamieszcza artykuł pt. „Tytoń”, którego autor upatruje początków zwyczaju palenia od czasów pogańskich. Dalej  podnosi  słuszną  tezę  o dobroczynnym wpływie na budżet kraju i jednocześnie negatywny na budżet palacza. W swej istocie tezy te nie zmieniły się aż do czasów współczesnych i pozostają aktualne.

Jednak nie zawsze tak było. Początkowo w Europie roślina z Nowego Świata traktowana była, podobnie jak np. ziemniaki, jako ciekawostka i ozdoba ogrodów. Szybko jednak rozpoczęto badania nad jej właściwościami. Uprawy tytoniu do Polski zawędrowały poprzez Turcję już w końcu XVI wieku. Pierwszą jego badaczką w Polsce była Anna Jagielonka, siostra Zygmunta III, która interesowała się botaniką i zielarstwem. Już w 1661 roku tytoń został uznany za nieszkodliwy i obarczony opłatą celną. Początkowo na terenie Litwy, później również i w Koronie:

„TOwar Tabaczny ponieważ nic nie szkodzi przeto augumentuiąc Skarb W(ielkiego) X(ięstwa) L(itewskiego) na potrzeby Rzeczyp(ospolitej) woienne ab inductis et euectis placenie od każdey  Rule Tabaki po 3złotych piąći(…)

Vchwała Seymv Walnego Koronnego Szescniedzielnego w Warszawie odprawionego, Roku Pańskiego, M. DC. LXI. Dnia 2. Miesiąca Maia Pacta Olivensia Anni 1660 Konstytucje Wielkiego Księstwa Litewskiego 1661

Skoro już w pierwszym zdaniu nowego podatku wyraźnie podkreślono, że „nic  nie szkodzi”, możemy śmiało przyjąć, że toczyła się na ten temat dyskusja. Nauka dość szybko zweryfikowała poglądy polskich posłów, ale jeszcze w XX wieku ludowa mądrość polecała tytoń na różne dolegliwości.

„Tytoń (…) Studyum fizyologiczno-lekarskie” z 1896 roku podaje przykład medycznych zastosowań tytoniu pod różnymi postaciami:

(…), a żucie tytoniu uważają angielscy majtkowie za pewny środek nietylko przeciw szkorbutowi, ale wogóle za prawdziwy lek uniwersalny.”

W tym też opracowaniu znajdujemy kilka rozdziałów na temat leczniczych skutków palenia, ale już we wstępie tytoń uznany jest za truciznę. Podobnie uważa  Andrzej Janikowski, w wydanych w 1852 r. „Zasadach dochodzeń sądowo-lekarskich w przypadkach śmierci,  umieszczając tytoń między cykutą,  a tonderą.

„Przyjaciel Domowy” w tym samym roku zaczyna jeszcze ostrożnie, tytułując artykuł: „Nieumiarkowane użycie tytoniu i tabaki”. W treści daleki jest od pobłażania palaczom, nazywając to „niepojętym dziwactwem”, ale sam tytuł sugeruje, że autorom chodzi o użycie nieumiarkowane, a nie użycie w ogóle.

 

Poza aspektem zdrowotnym nie możemy pominąć aspektu finansowego: dochód z monopolu tytoniowego był ważnym elementem każdego budżetu krajowego. A w ciężkich czasach, w których żadna waluta nie była pewną, papierosy oraz alkohol, świetnie sprawdzały się w roli środka płatniczego.
Wraz z odzyskaniem niepodległości ruch antynikotynowy przybiera na sile. Ukazuje się coraz więcej artykułów, broszur i ulotek.

Obecnie, mimo, że uprawy tytoniu stale maleją, Polska nadal pozostaje najważniejszym krajem eksportującym tytoń i jego wyroby na świecie. W 2022 roku było to towary za łączną kwotę 3,7 mld USD, co stanowiło 24,1% całości eksportowanych papierosów na świecie. Mimo, że był to spadek wartości o 8,8% względem poprzedniego roku, uprawy tytoniu jeszcze długo będą stanowiły istotny element produkcji rolnej w Polsce południowo-wschodniej.

 

Powiązane aktualności

plakat

Truskawkobranie w Gminie Puławy 2024

Gmina Puławy to kraina truskawek. Uprawie tych owoców sprzyjają
dIMG20240708110759

Wernisaż wystawy B. J. Rzechowskiej

W piątek 05 lipca 2024 roku w Centralnej Bibliotece
CbIMG_20240630_144017

Nadwiślańskie Spotkania z Folklorem Ziemi Puławskiej

Ostatniej niedzieli czerwca w urokliwym Parku Zamku janowieckiego odbyła
2023 © Copyright Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi
Created by Openform

Kontakt

Centralna Biblioteka Rolnicza
Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi
Oddział w Puławach
ul. Czartoryskich 8, 24-100 Puławy

tel: 81 8877 290
email: biblioteka.naukowa@nikidw.edu.pl
wypozyczalnia@nikidw.edu.pl

Zapraszamy w godzinach:
poniedziałek – piątek 7.30 – 15:30